PATLAMADAN KORUNMA
İşyerlerinde oluşabilecek patlayıcı ortamların tehlikelerinden çalışanların sağlık ve güvenliğini korumak için alınması
gerekli önlemleri belirlemek amacıyla hazırlanan ve 26/12/2003 tarih ve 25328 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Çalışanların Korunması Hakkında Yönetmelik kapsamında
(10.madde) işverenler tarafından patlamadan korunma dokümanı hazırlanması gerekmektedir. Bu kapsamda
işyerlerinin çalışma şartları, kullanılan ve muhafaza edilen kimyasalların niteliği ve niceliği, kullanılan makine
ekipmanların teknik özellikleri göz önünde bulundurularak patlamadan korunma dokümanı hazırlayarak patlayıcı
ortamların risklerini en aza indirgemek amaçlanmaktadır.

Patlamadan korunma dokümanı oluşturabilmek için İşyeri yerleşim planından da yararlanarak işyeri geneli bölgelere
ayrılır.
Bir işyerinde normal çalışma şartlarında patlayıcı gaz, buhar ve tozların oluşması önlenemiyorsa yani patlayıcı ortama
oluşması ihtimali varsa, patlayıcı ortam oluşacağı öngörülen alanlar belirlenir ve işyeri zone larda ayrılarak alınacak
önlemler belirlenir.
Zone larda ayırma yapılırken dikkate alınan iki faktör vardır:
1. Patlayıcı ortamın meydana gelme olasılığı,
2. Meydana gelen patlayıcı ortamın devamlılığı (süresi).
Ayrıca patlayıcı ortamın yanıcı gaz/hava karışımı veya yanıcı toz/hava karışımıyla oluşması da isimlendirmede dikkate
alınır.

Patlayıcı ortam risklerinden korunmak için işyerlerinin idari ve teknik önlemler bulunmaktadır. İdari önlemlerin başında
denetim mekanizmasının iyi işler halde olması gelmektedir. Birimlere ayrılmış şirket yapısında her iş prosesi takip ve
denetim ile başlamalıdır. Bunların yanında yazılı ve görsel uyarılarında payı büyüktür. Çalışanların eğitimli olması ya da
eğitimlerinin idari personelin organizasyonu sonucu düzenli bir şekilde verilebilir olması gerekmektedir. Patlamadan
korunma eğitimini;


a) Yanma, yangın ve patlama
b) Patlayıcı ortam, çeşitleri ve oluşumu
c) Çalışma izni sistemi ve uygulanması
d) Patlayıcı ortam kontrolleri
e) Patlayıcı ortam oluşabilecek yerlerde güvenli çalışma
f) Patlayıcı Ortam İçin İşaretler
g) Patlama, kaza ve acil durumlarda yapılması gerekenler
h) Yangınla mücadele
i) Tahliye
j) İlkyardım başlıklarını içerecektir.



Teknik önlemleri ise, patlama tehlikesine neden olabilecek parlayıcı gazlar, buharlar, sisler veya yanıcı tozların
isteyerek veya istemeyerek ortaya çıkması halinde, bunların güvenli bir yere uygun şekilde yönlendirilmesi veya
uzaklaştırılması sağlanacak, bunun yapılması pratik olarak mümkün değilse yayılmalarını önleyecek uygun önlemler
alınacaktır. Eğer patlayıcı ortam birkaç çeşit parlayıcı ve/veya yanıcı gazlar, buharlar, sisler veya tozlardan oluşuyorsa,
alınacak koruyucu önlem en yüksek riske uygun olacaktır. Özellikle, çalışanların ve çalışma ortamının statik elektrik
taşıyıcısı veya üreticisi olabileceği durumlarda, patlayıcı ortamı tutuşturabilen statik elektrik oluşumunu önlemek için
çalışanlara uygun malzemeden yapılmış kişisel koruyucu giysiler verilecektir.  Patlayıcı, parlayıcı veya kolay yanıcı
maddelerin bulunduğu veya işlendiği yerlerde, sigara içilmesi, kibrit veya çakmak taşınması ve yakılması ve her türlü
alev veya kıvılcım yaratabilecek maddelerin bulundurulması yasaktır ve bu husus, işyerlerinin gerekli yerlerinde
uyarma levhaları ile belirtilecektir. Tesis, ekipman, koruyucu sistemler ve bunlarla bağlantılı cihazların patlayıcı
ortamda güvenle kullanılabileceğinin, Patlamadan Korunma Dokümanında belirtilmesi halinde bunlar hizmete
sokulabilir. Bu kural 27/10/2002 tarihli ve 24919 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Muhtemel
Patlayıcı Ortamda Kullanılan Teçhizat ve Koruyucu Sistemlerle İlgili Yönetmelik’e göre ekipman veya koruyucu sistem
sayılmayan ancak tesiste yerleştirildikleri yerlerde kendileri bir tutuşturma tehlikesi oluşturan iş ekipmanları ve bağlantı
elemanları için de geçerlidir. Bağlantı elemanlarında herhangi bir karışıklığa meydan vermemek için gerekli önlem
alınacaktır.

Patlama riskini en aza indirmek ve olası bir patlamada, patlamayı kontrol altına almak, işyerine ve iş ekipmanlarına
yayılmasını en aza indirebilmek için; işyerleri, iş ekipmanları ve bunlarla bağlantılı tüm cihazların tasarımı, inşası,
montajı ve yerleştirilmesi, bakım, onarım ve işletilmesinde gerekli tüm önlemler alınacaktır. İşyerlerinde patlamanın
fiziksel tesirlerinden çalışanların etkilenme riskini en aza indirmek için uygun önlemler alınacaktır. Gereken
durumlarda, patlama şartları oluşmadan önce, çalışanların sesli ve/veya görsel işaretlerle uyarılması ve ortamdan
uzaklaşması sağlanacaktır. Bir tehlike durumunda çalışanların tehlikeli bölgeden anında ve güvenli bir şekilde
uzaklaşabilmeleri için tahliye sistemi kurulacak ve her an işler durumda bulunması sağlanacaktır. Kapalı yerlerde
yapılan çalışmalarda kesinlikle sigara içilmeyecek, çakmak, kibrit, vb. ateşli ve alevli eşya kullanılmayacaktır. Kapalı
yerlerde yapılacak çalışmalarda, acil durumlar için kaçış veya ulaşım her zaman açık ve kullanılır durumda olacak,
ayrıca çalışana ve gözcüye düdük verilecektir. Patlayıcı ortamın oluşabileceği bölgelere, “Patlayıcı Ortam” uyarı işaret
levhaları konacaktır. Patlayıcı ortam oluşumuna sebep olacak atıklar, buna meydan verilmeden toplanacak ve/veya
zararsız şekilde uzaklaştırılacaktır. Patlayıcı ortam oluşma ihtimali olan yerlerde elektrikli el aletleri kullanılmayacak,
bunun yerine basınçlı hava ile kullanılanlar tercih edilecektir. Patlamadan Korunma Dokümanında belirtildiği takdirde;
bir tehlike durumunda çalışanların tehlikeli bölgeden anında ve güvenli bir şekilde uzaklaşabilmeleri için tahliye sistemi
kurulur ve her an işler durumda bulunması sağlanır.

Patlayıcı ortam oluşabilecek bölümleri bulunan işyerlerinde; faaliyete başlanılmadan önce bütün işyerinin patlama
yönünden güvenliğinin sağlandığı kanıtlanacaktır. Patlamadan korunmayı sağlamak için bütün koşullar yerine getirilir.
Patlama yönünden güvenliğin sağlandığının kanıtlanması, patlamadan korunma konusunda eğitim almış ve/veya
deneyimli ehil kişilerce yapılır. Yapılan risk değerlendirmesinin gerektirmesi halinde; Her hangi bir güç kesilmesinin
ilave risklere neden olabileceği durumlarda, bu durumda kullanılacak ekipmanın ve güvenlik sistemlerinin, tesisin diğer
kısımlarından bağımsız olarak güvenli bir şekilde çalışmasını sürdürmesi mümkün olmalıdır. Otomatik proseslerde
amaçlanan çalışma koşullarından her hangi bir sapma meydana geldiğinde, otomatik sistemle bağlantılı ekipmana ve
koruyucu sistemlere güvenliği tehlikeye atmamak şartıyla el ile müdahale yapılabilir. Bu müdahale sadece bu işte
yetkili çalışanlar tarafından yapılır. Sistemin acil durdurulması halinde, biriken enerji mümkün olduğu kadar çabuk ve
güvenli bir şekilde boşaltılır veya tehlike oluşturmayacak şekilde izole edilir. Yangın sisteminin bakımı düzenli aralıklarla
yapılması gerekmektedir.
Site İçi Arama Motoru :

OSGB 1138 Nolu yetkili ortak sağlık güvenlik birimi
Tasarım: Bayraktar Grafik ®        Herhakkı saklıdır © Kopyalanamaz
AnasayfaKurumsalHizmetlerimizKütüphaneiletişim